(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 203

॥ శ్రీః ॥
7.203. అధ్యాయః 203
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
ఇతరాలక్షితం పురతః స్వానుకూలం యుధ్యమానం శూలపాణిం కంచన పురుషప్రవరమవలోకయతా పార్థేన స క ఇతి యదృచ్ఛాసమాగతం వ్యాసం ప్రతి ప్రశ్నః॥ 1 ॥ తేన తంప్రతి తస్య తస్య పశుపతిత్వోక్త్యా శతరుద్రీయపఠనేన సవిస్తరం తద్గుణగణవర్ణనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

7-203-0(54714)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 7-203-0x(4809)
తస్మిన్నతిరథే ద్రోణే నిహతే తత్ర సంజయ।
మామకాః పాండవాశ్చైవ కిమకుర్వన్నతః పరం॥ 7-203-1(54715)
సంజయ ఉవాచ। 7-203-2x(4810)
తస్మిన్నతిరథే ద్రోణే నిహతే పార్షతేన వై।
కౌరవేషు చ భగ్నేషు కుంతీపుత్రో ధనంజయః॥ 7-203-2(54716)
దృష్ట్వా సుమహదాశ్చర్యమాత్మనో విజయావహం।
మునిం స్నిగ్ధాంబుదాభాసం వేదవ్యాసమకల్మషం।
యదృచ్ఛయాఽఽగతం వ్యాసం పప్రచ్ఛ భరతర్షభ॥ 7-203-3(54717)
అర్జున ఉవాచ। 7-203-4x(4811)
సంగ్రామే న్యహనం శత్రూఞ్శరౌఘైర్విమలైరహం।
అగ్రతో లక్షయే యాంతం పురుషం పావకప్రభం॥ 7-203-4(54718)
జ్వలంతం శూలముద్యంయ యాం దిశం ప్రతిపద్యతే।
తస్యాం దిశి విదీర్యంతే శత్రవో మే మహామునే॥ 7-203-5(54719)
తేన భగ్నానరీన్సర్వాన్మద్భగ్నాన్మన్యతే జనః।
తేన భగ్నాని సైన్యాని పృష్ఠతోఽనువ్రజాంయహం॥ 7-203-6(54720)
భగవంస్తన్మమాచక్ష్వ కో వై స పురుషోత్తమః।
శూలపాణిర్మయా దృష్టస్తేజసా సూర్యసన్నిభః॥ 7-203-7(54721)
న పద్భ్యాం స్పృశతే భూమిం న చ శూలం విముంచతి।
శూలాచ్ఛూలసహస్రాణి నిష్పేతుస్తస్య తేజసా॥ 7-203-8(54722)
వ్యాస ఉవాచ। 7-203-9x(4812)
ప్రజాపతీనాం ప్రథమం తైజసం పురుషం ప్రభుం।
భువనం భూర్భువం దేవం తేజసాం ప్రవరం ప్రభుం॥ 7-203-9(54723)
ఈశానం వరదం పార్థ దృష్టవానసి శంకరం।
తం గచ్ఛ శరణం దేవం వరదం భువనేశ్వరం॥ 7-203-10(54724)
మహాదేవం మహాత్మానమీశానం జటిలం విభుం।
త్ర్యక్షం మహాభుజం రుద్రం శిఖినం చీవరాససం॥ 7-203-11(54725)
మహాదేవం హరం స్థాణుం వరదం భువనేశ్వరం।
జగత్ప్రధానమజితం జగత్ప్రీతిమధీశ్వరం॥ 7-203-12(54726)
జగద్యోనిం జగద్బీజం జయినం జగతో గతిం।
విశ్వాత్మానం విశ్వసృజం విశ్వమూర్తిం యశస్వినం॥ 7-203-13(54727)
విశ్వేశ్వరం విశ్వనరం కర్మణామీశ్వరం ప్రభుం।
శంభుం స్వయంభుం భూతేశం భూతభవ్యభవోద్భవం॥ 7-203-14(54728)
యోగం యోగేశ్వరం సర్వం సర్వలోకేశ్వరేశ్వరం।
సర్వశ్రేష్ఠం జగచ్ఛ్రేష్ఠం వరిష్ఠం పరమేష్ఠినం॥ 7-203-15(54729)
లోకత్రయవిధాతారమేకం లోకత్రయాశ్రయం।
శుద్ధాత్మానం భవం భీమం శశాంకకృతశేఖరం॥ 7-203-16(54730)
శాశ్వతం భూధరం దేవం సర్వవాగీశ్వరేశ్వరం।
సుదుర్జయం జగన్నాథం జన్మమృత్యుజరాతిగం॥ 7-203-17(54731)
జ్ఞానాత్మానం జ్ఞానగంయం జ్ఞానశ్రేష్ఠం సుదుర్విదం।
దాతారం చైవ భక్తానాం ప్రసాదవిహితాన్వరాన్॥ 7-203-18(54732)
తస్య పారిషదా దివ్యా రూపైర్నానావిధైర్విభోః।
వామనా జటిలా ముండా హస్వగ్రీవా మహోదరాః॥ 7-203-19(54733)
మహాకాయా మహోత్సాహా మహాకర్ణాస్తథాఽపరే।
ఆననైర్వికృతైః పాదైః పార్థ వేషైశ్చ వైకృతైః॥ 7-203-20(54734)
ఈదృశైః స మహాదేవః పూజ్యమానో మహేశ్వరః।
స శివస్తాత తేజస్వీ ప్రసాదాద్యాతి తేఽగ్రతః॥ 7-203-21(54735)
తస్మిన్ఘోరే సదా పార్థ సంగ్రామే రోమహర్షణే।
ద్రౌణికర్ణకృపైర్గుప్తాం మహేష్వాసైః ప్రహారిభిః॥ 7-203-22(54736)
కస్తాం సేనాం తదా పార్థ మనసాఽపి ప్రధర్షయేత్।
ఋతే దేవాన్మహేష్వాసాద్బహురూపాన్మహేశ్వరాత్॥ 7-203-23(54737)
స్థాతుముత్సహతే కశ్చిన్న తస్మిన్నగ్రతః స్థితే।
న హి భూతం సమం తేన త్రిషు లోకేషు విద్యతే॥ 7-203-24(54738)
గంధేనాపి హి సంగ్రామే తస్య క్రుద్ధస్య శత్రవః।
విసంజ్ఞా హతభూయిష్ఠా వేపంతి చ పతంతి చ॥ 7-203-25(54739)
తస్మై నమస్తు కుర్వంతో దేవాస్తిష్ఠంతి వై దివి।
యే చాన్యే మానవా లోకే యే చ స్వర్గజితో నరాః॥ 7-203-26(54740)
యే భక్తా వరదం దేవ శివం రుద్రముమాపతిం।
అనన్యభావేన సదా సర్వేశం సముపాసతే॥ 7-203-27(54741)
`సంగ్రామేషు జయం ప్రాప్య పాలయంతి మహీమిమాం'।
ఇహ లోకే సుఖం ప్రాప్య తే యాంతి పరమాం గతిం॥ 7-203-28(54742)
నమస్కురుష్వ కౌంతేయ తస్మై శాంతాయ వై సదా।
రుద్రాయ శితికంఠాయ కనిష్ఠాయ సువర్చసే॥ 7-203-29(54743)
కపర్దినే కరాలాయ హర్యక్షవరదాయ చ।
యాంయాయావ్యక్తకేశాయ సద్వృత్తే శంకరాయ చ॥ 7-203-30(54744)
కాంయాయ హరినేత్రాయ స్థాణవే పురుషాయ చ॥ 7-203-31(54745)
`నమో వృక్షాయ సేనాన్యే మధ్యమాయ నమోనమః'।
హరికేశాయ ముండాయ కృశాయోత్తారణాయ చ।
భాస్కారయ సుతీర్థాయ దేవదేవాయ రంహసే॥ 7-203-32(54746)
బహురూపాయ సర్వాయ ప్రియాయ ప్రియవాససే।
ఉష్ణీషిణే సువక్త్రాయ సహస్రాక్షాయ మీఢుషే॥ 7-203-33(54747)
గిరిశాయ ప్రశాంతాయ పతయే చీరవాససే।
హిరణ్యబాహవే రాజన్నుగ్రాయ పతయే దిశాం॥ 7-203-34(54748)
పర్జన్యపతయే చైవ భూతానాం పతయే నమః।
వృక్షాణాం పతయే చైవ గవాం చ పతయే నమః॥ 7-203-35(54749)
వృక్షైరావృతకాయాయ సేనాన్యే మధ్యమాయ చ।
స్రువహస్తాయ దేవాయ ధన్వినే భార్గవాయ చ॥ 7-203-36(54750)
బహురూపాయ విశ్వస్య పతయే ముంచవాససే।
సహస్రశిరసే చైవ సహస్రచరణాయ చ।
సహస్రబాహవే చైవ సహస్రవదనాయ చ॥ 7-203-37(54751)
శరణం గచ్ఛ కౌంతేయ వరదం భువనేశ్వరం।
ఉమాపతిం విరూపాక్షం దక్షయజ్ఞనిబర్హణం॥ 7-203-38(54752)
ప్రజానాం పతిమవ్యగ్రం భూతానాం పతిమవ్యయం।
కపర్దినం వృషావర్తం వృషనాభం వృషధ్వజం॥ 7-203-39(54753)
వృషదర్పం వృషపతిం వృషశృంగం వృషర్షభం।
వృషాంగం వృషభోదారం వృషభం వృషభేక్షణం॥ 7-203-40(54754)
వృషాయుధం వృషశరం వృషభూతం వృషేశ్వరం।
మహోదరం మహాకాయం ద్వీపిచర్మనివాసినం॥ 7-203-41(54755)
లోకేశం వరదం పుణ్యం బ్రహ్మణ్యం బ్రాహ్మణప్రియం।
త్రిశూలపాణిం వరదం ఖంగచర్మధరం ప్రభుం॥ 7-203-42(54756)
పినాకినం ఖంఘధరం లోకానాం పతిమీశ్వరం।
ప్రపద్యే శరణం దేవం శరణ్యం చీరవాససం॥ 7-203-43(54757)
నమస్తస్మై సురేశాయ గణానాం పతయే నమః।
సువాససే నమస్తుభ్యం సువ్రతాయ సుధన్వినే॥ 7-203-44(54758)
ధనుర్ధరాయ దేవాయ ప్రియధన్వాయ ధన్వినే।
ధన్వంతరాయ ధనుషే ధన్వాచార్యాయ తే నమః॥ 7-203-45(54759)
ఉగ్రాయుధాయ దేవాయ నమః సురవరాయ చ।
నమోస్తు బహురూపాయ నమోస్తు బహుధన్వినే॥ 7-203-46(54760)
నమోస్తు స్థాణవే నిత్యం నమస్తస్మై తపస్వినే।
నమోస్తు త్రిపురఘ్నాయ భగఘ్నాయ చ వై నమః। 7-203-47(54761)
వనస్పతీనాం పతయే నరాణాం పతయే నమః।
మాతౄణాం పతయే చైవ గణానాం పతయే నమః॥ 7-203-48(54762)
గవాం చ పతయే నిత్యం యజ్ఞానాం పతయే నమః।
అపాం చ పతయే నిత్యం దేవానాం పతయే నమః॥ 7-203-49(54763)
పూష్ణో దంతవినాశాయ త్ర్యక్షాయ వరదాయ చ।
నీలకంఠాయ పింగాయ స్వర్ణకేశాయ వై నమః॥ 7-203-50(54764)
కర్మాణి యాని దివ్యాని మహాదేవస్య ధీమతః।
తాని తే కీర్తయిష్యామి తథాప్రజ్ఞం యథాశ్రుతం॥ 7-203-51(54765)
న సురా నాసురా లోకే న గంధర్వా న రాక్షసాః।
సుఖమేధంతి కుపితే తస్మిన్నపి గురాగతాః॥ 7-203-52(54766)
దక్షస్య యజమానస్య విధివత్సంభృతం పురా।
వివ్యాధ కుపితో యజ్ఞం నిర్దయస్త్వభవత్తదా।
ధనుషా బాణముత్సృజ్య సఘోషం విననాద చ॥ 7-203-53(54767)
తేన శర్మ కుతః శాంతిం లేభిరే స్మ సురాస్తదా।
విద్రుతే సహసా యజ్ఞే కుపితే చ మహేశ్వరే॥ 7-203-54(54768)
తేన జ్యాతలఘోషేణ సర్వే లోకాః సమాకులాః।
బభూవుర్వశగాః పార్థ నిపేతుశ్చ సురాసురాః॥ 7-203-55(54769)
ఆపశ్చుక్షుభిరే సర్వాశ్చకంపే చ వసుంధరా।
పర్వతాశ్చ వ్యశీర్యంత దిశో నాగాశ్చ మోహితాః॥ 7-203-56(54770)
అంధేన తమసా లోకా న ప్రాకాశంత సంవృతాః।
జఘ్నివాన్సహ సూర్యేణ సర్వేషాం జ్యోతిషాం ప్రభాః॥ 7-203-57(54771)
చుక్షుభుర్భయభీతాశ్చ శాంతిం చక్రుస్తథైవ చ।
ఋషయః సర్వభూతానామాత్మనశ్చ సుఖైషిణః॥ 7-203-58(54772)
పూషాణమభ్యద్రవత శంకరః ప్రహసన్నివ।
పురోడాశం భక్షయతో దశనాన్వై వ్యశాతయత్॥ 7-203-59(54773)
తతో నిశ్చక్రముర్దేవా వేపమానా భయార్దితాః॥ 7-203-60(54774)
పునశ్చ సందధే దీప్తాందేవానాం నిశితాఞ్శరాన్।
సధూమాన్సస్ఫులింగాంశ్చ విద్యుత్తోయదసన్నిభాన్॥ 7-203-61(54775)
తం దృష్ట్వా తు సురాః సర్వే ప్రణిపత్య మహేశ్వరం।
రుద్రస్య యజ్ఞభాగం చ విశిష్టం తే త్వకల్పయన్॥ 7-203-62(54776)
భయేన త్రిదశా రాజంఛరణం చ ప్రపేదిరే।
తేన చైవాతికోపేన స యజ్ఞః సంధితస్తదా।
భగ్నాశ్చాపి సురా ఆసన్భీతాశ్చాద్యాపి తం ప్రతి॥ 7-203-63(54777)
అసురాణాం పురాణ్యాసంస్త్రీణి వీర్యవతాం దివి।
ఆయసం రాజతం చైవ సౌవర్ణం పరమం మహత్॥ 7-203-64(54778)
సౌవర్ణం కమలాక్షస్య తారకాక్షస్య రాజతం।
తృతీయం తు పురం తేషాం విద్యున్మాలిన ఆయసం।
న శక్తస్తాని మఘవాన్భేత్తుం సర్వాయుధైరపి॥ 7-203-65(54779)
అథ సర్వే సురా రుద్రం జగ్ముః శరణమర్దితాః।
తే తమూచుర్మహాత్మానం సర్వే దేవాః సవాసవాః॥ 7-203-66(54780)
బ్రహ్మదత్తవరా హ్యేతే ఘోరాస్త్రిపురవాసినః।
పీడయంత్యధికం లోకం యస్మాత్తే వరదర్పితాః॥ 7-203-67(54781)
త్వదృతే దేవదేవేశ నాన్యః శక్తః కథంచన।
హంతుం దైత్యాన్మహాదేవ జహి తాంస్త్వం సురద్విపః॥ 7-203-68(54782)
రుద్ర రౌద్రా భవిష్యంతి పశవః సర్వకర్మసు।
నిపాతయిష్యసే చైతానసురాన్భువనేశ్వర॥ 7-203-69(54783)
స తథోక్తస్తథేత్యుక్త్వా దేవానాం హితకాంయయా।
గంధమాదనవింధ్యౌ చ కృత్వా వంశధ్వజౌ హరః॥ 7-203-70(54784)
పృథ్వీం ససాగరవనాం రథం కృత్వా తు శంకరః।
అక్షం కృత్వా తు నాగేంద్రం శేషం నామ త్రిలోచనః॥ 7-203-71(54785)
చక్రే కృత్వా తు చంద్రార్కౌ దేవదేవః పినాకధృత్।
అణీ కృత్వైలపత్రం చ పుష్పదంతం చ త్ర్యంబకః॥ 7-203-72(54786)
యూపం కృత్వా తు మలయమవనాహం చ తక్షకం॥ 7-203-73(54787)
యోక్త్రాంగాని చ సత్వాని కృత్వా శర్వః ప్రతాపవాన్।
వేదాన్కృత్వాఽథ చతురశ్చతురశ్వాన్మహేశ్వరః॥ 7-203-74(54788)
ఉపదేవాన్ఖలీనాంశ్చ కృత్వా లోకత్రయేశ్వరః।
గాయత్రీం ప్రగ్రహం కృత్వా సావిత్రీం చ మహేశ్వరః॥ 7-203-75(54789)
కృత్వోంకారం ప్రతోదం చ బ్రహ్మాణం చైవ సారథిం।
గాండీవం మందరం కృత్వా గుణం కృత్వా తు వాసుకిం॥ 7-203-76(54790)
విష్ణుం శరోత్తమం కృత్వా శల్యమగ్నిం తథైవ చ।
వాయుం కృత్వాఽథ వాజాభ్యాం పుంఖే వైవస్వతం యమం॥ 7-203-77(54791)
విద్యుత్కృత్వాఽథ నిశ్రాణం మేరుం కృత్వాఽథ వై ధ్వజం।
ఆరుహ్య స రథం దివ్యం సర్వదేవమయం శివః॥ 7-203-78(54792)
త్రిపురస్య వధార్థాయ స్థాణుః ప్రహరతాం వరః।
అసురాణామంతకరః శ్రీమానతులవిక్రమః॥ 7-203-79(54793)
స్తూయమానః సురైః పార్థ ఋషిభిశ్చ తపోధనైః।
స్థానం మాహేశ్వరం కృత్వా దివ్యమప్రతిమం ప్రభుః।
అతిష్ఠత్స్థాణుభూతః స సహస్రం పరివత్సరాన్॥ 7-203-80(54794)
యదా త్రీణి సమేతాని అంతరిక్షే పురాణి చ।
త్రిపర్వణా త్రిశల్యేన తదా తాని బిభేద సః॥ 7-203-81(54795)
పురాణి న చ తం శేకుర్దానవాః ప్రతివీక్షితుం।
శరం కాలాగ్నిసంయుక్తం విష్ణుసోమసమాయుతం॥ 7-203-82(54796)
పురాణి దగ్ధవంతం తం దేవీ యాతా ప్రవీక్షితుం।
`దేవ్యాః స్వయంవరే వృత్తం శృణుష్వాన్యద్ధనంజయ'॥ 7-203-83(54797)
బాలమంకగతం కృత్వా స్వయం పంచశిఖం పునః।
ఉమా జిజ్ఞాసమానా వై కోయమిత్యబ్రవీత్సురాన్॥ 7-203-84(54798)
అసూయతశ్చ శక్రస్య వజ్రేణ ప్రహరిష్యతః।
బాహుం సవజ్రం తం తస్య క్రుద్ధస్యాస్తంభయత్ప్రభుః।
[ప్రహస్య* భగవాంస్తూర్ణం సర్వలోకేశ్వరో విభుః॥ 7-203-85(54799)
తతః స స్తంభితభుజః శక్రో దేవగణైర్వృతః।
జగామ ససురస్తూర్ణం బ్రహ్మాణం ప్రభుమవ్యయం॥ 7-203-86(54800)
తే తం ప్రణంయ శిరసా ప్రోచుః ప్రాంజలయస్తదా॥ 7-203-87(54801)
కిమప్యంకగతం బ్రహ్మన్పార్వత్యా భూతమద్భుతం।
బాలరూపధరం దృష్ట్వా నాస్మాభిరభిలక్షితః॥ 7-203-88(54802)
తస్మాత్త్వాం ప్రష్టుమిచ్ఛామో నిర్జితా యేన వై వయం।
అయుధ్యతా హి బాలేన లీలయా సపురందరాః॥ 7-203-89(54803)
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా బ్రహ్మా బ్రహ్మవిదాం వరః।
ధ్యాత్వా స శంభుం భగవాన్బాలం చామితతేజసం।
ఉవాచ భగవాన్బ్రహ్మా శక్రాదీంశ్చ సురోత్తమాన్॥ 7-203-90(54804)
చరాచరస్య జగతః ప్రభుః స భగవాన్హరః।
తస్మాత్పరతరం నాన్యత్కించిదస్తి మహేశ్వరాత్॥ 7-203-91(54805)
యో దృష్టో హ్యుమయా సార్ధం యుష్మాభిరమితద్యుతిః।
స పార్వత్యాః కృతే శర్వః కృతవాన్బాలరూపతాం॥ 7-203-92(54806)
తే మయా సహితా యూయం ప్రాపద్యధ్వం తమేవ హి]।
స ఏష భగవాందేవః సర్వలోకేశ్వరః ప్రభుః॥ 7-203-93(54807)
న సంబబుధిరే చైనం దేవాస్తం భువనేశ్వరం।
సప్రజాపతయః సర్వే బాలార్కసదృశప్రభం॥ 7-203-94(54808)
అథాభ్యేత్య తతో బ్రహ్మా దృష్ట్వా స చ మహేశ్వరం।
అయం శ్రేష్ఠ ఇతి జ్ఞాత్వా వవందే తం పితామహః॥ 7-203-95(54809)
[బ్రహ్మోవాచ। 7-203-96x(4813)
త్వం యజ్ఞో భునస్యాస్య త్వం గతిస్త్వం పరాయణం।
త్వం భవస్త్వం మహాదేవస్త్వం ధామ పరమం పదం॥ 7-203-96(54810)
త్వయా సర్వమిదం వ్యాప్తం జగత్స్థావరజంగమం॥ 7-203-97(54811)
భగవన్భూతభవ్యేశ లోకనాథ జగత్పతే।
ప్రసాదం కురు శక్రస్య త్వయా క్రోధార్దితస్య వై॥ 7-203-98(54812)
వ్యాస ఉవాచ। 7-203-99x(4814)
పద్మయోనివచః శ్రుత్వా తతః ప్రీతో మహేశ్వరః
ప్రసాదాభిముఖో భూత్వా అట్టహాసమథాకరోత్॥] 7-203-99(54813)
తతః ప్రసాదయామాసురుమాం రుద్రం చ తే సురాః।
అభవచ్చ పునర్బాహుర్యథాప్రకృతి వజ్రిణః॥ 7-203-100(54814)
తేషాం ప్రసన్నో భగవాన్సపత్నీకో వృషధ్వజః।
దేవానాం త్రిదశశ్రేష్ఠో దక్షయజ్ఞవినాశనః॥ 7-203-101(54815)
స వై రుద్రః స చ శివః సోఽగ్నిః సర్వశ్చ సర్వవిత్।
స చేంద్రశ్చైవ వాయుశ్చ సోఽశ్వినౌ చ స విద్యుతః॥ 7-203-10(54816)
స భవః స చ పర్జన్యో మహాదేవః సనాతనః।
స చంద్రమాః స చేశానః స సూర్యో వరుణశ్చ సః॥ 7-203-10(54817)
స కాలః సోఽంతకో మృత్యుః స యమో రాత్ర్యహాని తు।
మాసార్ధమాసా ఋతవః సంధ్యే సంవత్సరశ్చ సః॥ 7-203-10(54818)
ధాతా చ స విధాతా చ విశ్వాత్మా విశ్వకర్మకృత్।
సర్వామాం దేవతానాం చ ధారయత్యవపుర్వపుః॥ 7-203-10(54819)
సర్వదేవైః స్తుతో దేవః సైకధా బహుధా చ సః।
శతధా సహస్రధా చైవ భూయః శతసహస్రధాః॥ 7-203-10(54820)
ద్వే తనూ తస్య దేవస్య వేదజ్ఞా బ్రాహ్మణా విదుః।
ఘోరా చాన్యా శివా చాన్యా తే తనూ బహుధా పునః॥ 7-203-10(54821)
ఘోరా తు యాతుధానస్య సోఽగ్నిర్విష్ణుః స భాస్కరః।
సౌంయాతు పునరేవాస్య ఆపో జ్యోతీంషి చంద్రమాః॥ 7-203-10(54822)
వేదాః సాంగోపనిషదః పురాణాధ్యాత్మనిశ్చయాః।
యదత్ర పరమం గుహ్యం స వై దేవో మహేశ్వరః॥
ఈదృశశ్చ మహాదేవో భూయాంశ్చ భగవానజః। 7-203-10(54823)
న హి సర్వే మయా శక్యా వక్తుం భగవతో గుణాః॥
అపి వర్షసహస్రేణ సతతం పాణ్·డునందన।
సర్వైర్గ్రహైర్గృహీతాన్వై సర్వపాపసమన్వితాన్॥ 7-203-10(54824)
స మోచయతి సుప్రీతః శరణ్యః శరణాగతాన్।
ఆయురారోగ్యమైశ్వర్యం విత్తం కామాంశ్చ పుష్కలాన్॥ 7-203-112(54825)
స దదాతి మనుష్యేభ్యః స చైవాక్షిపతే పునః।
సేంద్రాదిషు చ దేవేషు తస్య చైశ్వర్యముచ్యతే॥ 7-203-113(54826)
స చైవ వేత్తి లోకేషు మనుష్యాణాం శుభాశుభే।
ఐశ్వర్యాచ్చైవ కామానామీశ్వరశ్చ స ఉచ్యతే॥ 7-203-114(54827)
మహేశ్వరశ్చ మహతాం భూతానామీశ్వరశ్చ సః।
బహుభిర్బహుధా రూపైర్విశ్వం వ్యాప్నోతి వై జగత్॥ 7-203-115(54828)
తస్య దేవస్య యద్వక్త్రం సముద్రే తదధిష్ఠితం।
బ·డబాముఖేతి విఖ్యాతం పిబత్తోయమయం హవిః॥ 7-203-116(54829)
ఏష చైవ శ్మశానేషు దేవో వసతి నిత్యశః।
యజంత్యేనం జనాస్తత్ర వీరస్థాన ఇతీశ్వరం॥ 7-203-117(54830)
అస్య దీప్తాని రూపాణి ఘోరాణి చ బహూని చ।
లోకే యాన్యస్య పూజ్యంతే మనుష్యాః ప్రవదంతి చ॥ 7-203-118(54831)
నామధేయాని లోకేషు బహూన్యస్య యథార్థవత్।
నిరుచ్యంతే మహత్త్వాచ్చ విభుత్వాత్కర్మణస్తథా॥ 7-203-119(54832)
వేదే చాస్య సమాంనాతం శతరుద్రియముత్తమం।
నాంనా చానంతరుద్రేతి హ్యుపస్థానం మహాత్మనః॥ 7-203-120(54833)
స కామానాం ప్రభుర్దేవో యే దివ్యా యే చ మానుషాః।
స విభుః స ప్రభుర్దేవోవిశ్వం వ్యాప్నోతి వై మహత్॥ 7-203-121(54834)
జ్యేష్ఠం భూతం వదంత్యేనం బ్రాహ్మణా మనుయస్తథా।
ప్రథమో హ్యేష దేవానాం ముఖాదస్యానలోఽభవత్॥ 7-203-122(54835)
సర్వథా యత్పశూన్పాతి తైశ్చ యద్రమతే పునః।
తేషామధిపతిర్యచ్చ తస్మాత్పశుపతిః స్మృతః॥ 7-203-123(54836)
దివ్యం చ బ్రహ్మచర్యేణ లింగమస్య యథాస్థితం।
మహయత్యేష లోకాంశ్చ మహేశ్వర ఇతి స్మృతః॥ 7-203-124(54837)
ఋషయశ్చైవ దేవాశ్చ గంధర్వాప్యరసస్తథా।
లింగమస్యార్చయంతి స్మ తచ్చాప్యూర్ధ్వం సమాస్థితం॥ 7-203-125(54838)
పూజ్యమానే తతస్తస్మిన్మోదతే స మహేశ్వరః।
సుఖీ ప్రీతశ్చ భవతి ప్రహృష్టశ్చైవ శంకరః॥ 7-203-126(54839)
యదస్య బహుధా రూపం భూతభవ్యభవస్థితం।
స్థావరం జంగమం చైవ బహురూపస్తతః స్మృతః॥ 7-203-127(54840)
ఏకాక్షో జాజ్వలన్నాస్తే సర్వతోక్షిమయోఽపి వా।
క్రోధాద్యశ్చావిశల్లోకాంస్తస్మాత్సర్వ ఇతి స్మృతః॥ 7-203-128(54841)
ధూంరరూపం చ యత్తస్య ధూర్జటిస్తేన చోచ్యతే।
విశ్వే దేవాశ్చ యత్తస్మిన్విశ్వరూపస్తతః స్మృతః॥ 7-203-129(54842)
తిస్రో దేవీర్యదా చైవ భజతే భువనేశ్వరః।
ద్యామపః పృథివీం చైవ త్ర్యంబకశ్చ తతః స్మృతః॥ 7-203-130(54843)
సమేధయతి యన్నిత్యం సర్వార్థాన్సర్వకర్మసు।
శివమిచ్ఛన్మనుష్యాణాం తస్మాదేష శివః స్మృతః॥ 7-203-131(54844)
సహస్రాక్షోఽయుతాక్షో వా సర్వతోక్షిమయోఽపి వా।
యచ్చ విశ్వం మహత్పాతి మహాదేవస్తతః స్మృతః॥ 7-203-132(54845)
మహత్పూర్వం స్థితో యచ్చ ప్రాణోత్పత్తిస్థితశ్చ యత్।
స్థితలింగశ్చ యన్నిత్యం తస్మాత్స్థాణురితి స్మృతః॥ 7-203-133(54846)
[సూర్యాచంద్రమసోర్లోకే ప్రకాశంతే రుచశ్చ యాః।
తాః కేశసంజ్ఞితాస్త్ర్యక్షే వ్యోమకేశస్తతః స్మృతః॥ 7-203-134(54847)
భూతం భవ్యం భవిష్యం చ సర్వం జగదశేషతః।
భవ ఏవ తతో యస్మాద్భూతభవ్యభవోద్భవః॥ 7-203-135(54848)
కపిః శ్రేష్ఠ ఇతి ప్రోక్తో ధర్మశ్చ వృష ఉచ్యతే।
స దేవదేవో భగవాన్కీర్త్యతేఽతో వృషాకపిః॥ 7-203-136(54849)
బ్రహ్మాణమింద్రం వరుణం యమం ధనదమేవ చ।
నిగృహ్య హరతే యస్మాత్తస్మాద్వర ఇతి స్మృతః॥ 7-203-137(54850)
నిమీలితాభ్యాం నేత్రాభ్యాం బలాద్దేవో మహేశ్వరః।
లలాటే నేత్రమసృజత్తేన త్ర్యక్షః స ఉచ్యతే॥] 7-203-138(54851)
విషమస్థః శరీరేషు సమశ్చ ప్రాణినామిహ।
స వాయుర్విషమస్థేషు ప్రాణోఽపానః శరీరిషు॥ 7-203-139(54852)
పూజయేద్విగ్రహం యస్తు లింగం చాపి మహాత్మనః।
లింగం పూజయితా నిత్యం మహతీం శ్రియమశ్నుతే॥ 7-203-140(54853)
ఊరుభ్యామర్ధమాగ్నేయం సోమోఽర్ధం చ శివా తనుః।
ఆత్మనోఽర్ధం తథా చాగ్నిః సోమోర్ధం పునరుచ్యతే॥ 7-203-141(54854)
తైజసీ మహతీ దీప్తా దేవేభ్యోఽస్య శివా తనుః।
భాస్వతీ మానుషేష్వస్య తనుర్ఘోరాఽగ్నిరుచ్యతే॥ 7-203-142(54855)
బ్రహ్మచర్యం చరత్యేష శివా యాఽస్య తనుస్తయా।
యాఽస్య ఘోరతరా మూర్తిః సర్వానత్తి తయేశ్వరః॥ 7-203-143(54856)
యన్నిర్దహతి యత్తీక్ష్ణో యదుగ్రో యత్ప్రతాపవాన్।
మాంసశోణితమజ్జాదో యత్తతో రుద్ర ఉచ్యతే॥ 7-203-144(54857)
ఏష దేవో మహాదేవో యోఽసౌ పార్థ తవాగ్రతః।
సంగ్రామే శాస్త్రవాన్నిఘ్నంస్త్వయా దృష్టః పినాకధృత॥ 7-203-145(54858)
సింధురాజవధార్థాయ ప్రతిజ్ఞాతే త్వయాఽనఘ।
కృష్ణేన దర్శితః స్వప్నే యస్తు శైలేంద్రమూర్ధని॥ 7-203-146(54859)
ఏష వై భగవాందేవః సంగ్రామే యాతి తేఽగ్రతః।
యేన దత్తాని తేఽస్త్రాణి యైస్త్వయా దానవా హతాః॥ 7-203-147(54860)
ధన్యం యశస్యమాయుష్యం పుణ్యం వేదైశ్చ సంమితం।
దేవదేవస్య తే పార్థ వ్యాఖ్యాతం శతరుద్రియం। 7-203-148(54861)
సర్వార్థసాధనం పుణ్యం సర్వకిల్బిషనాశనం।
సర్వపాపప్రశమనం సర్వదుఃఖభయాపహం॥ 7-203-149(54862)
చతుర్విధమిదం స్తోత్రం యః శృణోతి నరః సదా।
విజిత్య శత్రూన్సర్వాన్స రుద్రలోకే మహీయతే॥ 7-203-150(54863)
చరితం మహాత్మనో నిత్యం సాంగ్రామికమిదం స్మృతం।
పఠన్వై శతరుద్రీయం శృణ్వంశ్చ సతతోత్థితః॥ 7-203-151(54864)
భక్తో విశ్వేశ్వరం దేవం మానుషేషు చ యః సదా।
వరాన్కామాన్స లభతే ప్రసన్నే త్ర్యంబకే నరః॥ 7-203-152(54865)
గచ్ఛ యుధ్యస్వ కౌంతేయ న తవాస్తి పరాజయః।
గస్య మంత్రీ చ గోప్తా చ పార్శ్వస్థో హి జనార్దనః॥ 7-203-153(54866)
సంజయ ఉవాచ। 7-203-154x(4815)
ఏవముక్త్వాఽర్జునం సంఖ్యే పరాశరసుతస్తదా।
జగామ భరతశ్రేష్ఠ యథాగతమరిందమ॥ 7-203-154(54867)
`వేశంపాయన ఉవాచ। 7-203-155x(4816)
ఏతదాఖ్యాయ వై సూతో రాజ్ఞః సర్వం తు సంజయః।
ప్రయాతః శిబిరాయైవ ద్రష్టుం కర్ణస్య వైశసం॥ 7-203-155(54868)
యుద్ధం కృత్వా మహద్ధోరం పంచాహాని మహాబలః।
బ్రాహ్మణో నిహతో రాజన్బ్రహ్మలోకమవాప్తవాన్॥ 7-203-156(54869)
స్వధీతే యత్ఫలం వేదే తదస్మిన్నపి పర్వణి।
క్షత్రియాణామభీరూణాం యుక్తమత్ర మహద్యశః॥ 7-203-157(54870)
య ఇదం పఠతే పర్వ శృణుయాద్వాఽపి నిత్యశః।
స ముచ్యతే మహాపాపైః కృతైర్ఘోరైశ్చ కర్మభిః॥ 7-203-158(54871)
యజ్ఞావాప్తిర్బ్రాహ్మణస్యేహ నిత్యం
ఘోరే యుద్ధే క్షత్రియాణాం యశశ్చ।
శేషౌ వర్ణౌ కామమిష్టం లభేతే
పుత్రాన్పౌత్రాన్నిత్యమిష్టాంస్తథైవ॥ ॥ 7-203-159(54872)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శతసాహస్యాం సంహితాయాం వైయాసిక్యాం ద్రోణపర్వణి నారాయణాస్త్రమోక్షపర్వణి త్ర్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 203 ॥ సమాప్తం నారాయణాస్త్రమోక్షపర్వ ॥ 8 ॥ ద్రోణపర్వ చ సమాప్తం॥ 7 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

7-203-3 యదృచ్ఛయా॥
7-203-11 జటిలం శిఖినమితి రుపభేదాభిప్రాయేణ విశేషణద్వయం యోజ్యం॥
7-203-12 జగత్ప్రీతిం జగదానందకరం॥
7-203-13 జగద్యోనిం జగద్బీజమితి జగతాం మాతాపితృరూపం॥
7-203-14 విశ్వనరం విశ్వస్య నేతారం। భూతస్య భవ్యస్య భవస్య వర్తమానస్య చోద్భవం॥
7-203-15 యోగేశ్వరం యోగినామీశం। యోగానాం ఫలప్రదం వా॥
7-203-17 సుదుర్జయమత్యంతం దుష్ప్రాపమనధికారిభిః॥
7-203-51 కర్మాణి చైవ ఘోరాణి మహాదేవస్య ధన్వినః ఇతి క.ఖ.పాఠః॥
7-203-52 గుహాగతాః పాతాలగతా అపీత్యర్థః॥
7-203-57 తమసా సంవృతా న ప్రాకాశంత న ప్రాజ్ఞాయంత॥
7-203-58 చక్రుర్ఋషయ ఇతి సంబంధః॥
7-203-59 పూషాణం పూషణం॥
7-203-60 నతాః స్మ తే ఇతి పాఠే నతా లీనాః సంతో నిశ్చక్రముర్యజ్ఞదేశాదపక్రాంతాః॥
7-203-61 దేవానాం లీనానామపి వధాయేతి శేషః॥
7-203-63 అతికోపేన అతిక్రాంతకోపేన శాంతేనేత్యర్థః। తతః ప్రభృతి పూర్వం భగ్నాః సంతోఽద్యాపి భీతాః సంతీత్యర్థః॥
7-203-70 వంశధ్వజౌ అల్పౌ ధ్వజౌ పార్శ్వద్వయస్థౌ। మహాధ్వజస్తు మేరురితి వక్ష్యతే॥
7-203-72 అణీ యుగాంతబంధనే ద్వౌ నాగౌ॥
7-203-73 యూపం యుగం। అవనాహం త్రివేణుయుగబంధనరజ్జుం॥
7-203-74 యోక్త్రాణి। అంగాని చాకర్షాదీని। సత్వాని సరీసృపపర్వతాదీని చ॥
7-203-75 ఉపవేదాన్ ఆయుర్వేదధనుర్వేదగాంధర్వవేదపశ్చిమాంనాయాన్।
ఖలీనాన్ ఖడియాళీతి ప్రసిద్ధాన్। గాయత్రీసావిత్ర్యౌ ప్రగ్రహం రశ్మీన్॥
7-203-77 వాజాభ్యాం పక్షాభ్యాం పక్షయోరిత్యర్థః॥
7-203-78 విద్యుత్ విద్యుతం। నిశ్రాణం నిశితం॥
7-203-80 స్థానం స్థీయతేస్మిన్నితి యోగాద్వ్యూహం। స్థాణురచలః॥
7-203-81 సమేతాని సమసూత్రగతాని।
త్రిపర్వణా త్రీణి విష్ణువాయువైవస్వతాఖ్యాని శరపక్షపుంఖరూపాణి పర్వాణి యస్య తేన।
త్రిశల్యేన గార్హపత్యదక్షిణాగ్న్యాహవనీయరూపాఽగ్నిత్రయశల్యేన॥
7-203-96 గతిః పాలకః। పరాయణం లయస్థానం। భవ ఉత్పత్తికారణం॥
7-203-98 ఈశః శిక్షకః। నాథః నాయకః। పతిః పాలకః॥
7-203-120 శతరుద్రియం నమస్తే రుద్ర మన్యవ ఇతి యాజుషః ప్రపాఠకః।
ఉపస్థానం రుద్రోపస్థానమంత్రభూతం॥
7-203-121 కామానాం దివ్యానాం మానుషాణాం చ స ప్రభుర్దాతా। విభుర్వ్యాపకః॥
7-203-203 త్ర్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.